Chân dung phụ nữ Việt qua tranh danh họa

Tác giả: Văn Chiến

Tranh chân dung phụ nữ của họa sĩ Trần Văn Cẩn, Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên được trưng bày ở TP HCM.

Triển lãm chủ đề Tranh chân dung - Một lịch sử rút gọn của hội họa, diễn ra ở một phòng tranh tư nhân tại quận Tân Bình. Sự kiện trưng bày 80 tác phẩm của nhiều họa sĩ. Phần lớn các tác phẩm khắc họa chân dung phụ nữ trên nhiều chất liệu như sơn dầu, màu sáp, màu nước, chì, phấn màu.

Bức Chân dung Vinh được họa sĩ Bùi Xuân Phái vẽ

Tác phẩm do họa sĩ Trần Văn Cẩn vẽ một cô gái vùng than, năm 1960 với chất liệu sơn dầu.

Danh họa Trần Văn Cẩn (1910-1994), tốt nghiệp thủ khoa khóa bảy (1931-1936) của Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Ký họa màu nước của ông trở thành ký ức, giai thoại, hay những câu chuyện phản ánh hiện thực cuộc sống. Bức Em Thúy là tác phẩm nổi bật của ông, được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2013.

Hai bức tranh của Bùi Xuân Phái (1920-1988) vẽ Bà Năng Hiển năm 1969 (phải) và Nữ họa sĩ Văn Dương Thành năm 1981, đều bằng chất liệu sơn dầu trên bìa.

Danh họa Bùi Xuân Phái (1920-1988), quê tại Hà Nội, là tên tuổi lớn của nền Mỹ thuật Việt Nam. Ông tốt nghiệp khoa Hội họa Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa 1941-1945, là một trong những họa sĩ thuộc thế hệ cuối cùng của trường.

Ông ghi danh vào bộ tứ của hội họa hiện đại Việt Nam thế kỷ 20, thường được gọi là Phái - Sáng - Liên - Nghiêm (tức Bùi Xuân Phái - Nguyễn Sáng - Dương Bích Liên và Nguyễn Tư Nghiêm). Họa sĩ chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội.

Hai tranh nhân vật tên Hiền vẽ năm 1964 (ảnh trước) và bức chân dung vẽ 1956 với chất liệu màu sáp trên giấy của họa sĩ Nguyễn Sáng.

Họa sĩ Nguyễn Sáng (1923-1988) sinh ra tại Tiền Giang. Ông sáng tạo trên nhiều chất liệu, là một đại thụ của ngành sơn mài Việt Nam. Ông có hai tác phẩm được công nhận là Bảo vật quốc gia: Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ và Thanh niên Thành đồng. Nguyễn Sáng được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học và nghệ thuật năm 1996.

Tranh mang tên Cô Yến (ảnh trước) và bức chân dung của họa sĩ Dương Bích Liên, chất liệu phấn màu trên giấy.

Dương Bích Liên (1924-1988), theo học tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, đặc biệt thành công với những tác phẩm về chân dung thiếu nữ.

Hai tác phẩm Nguyễn Tư Nghiêm vẽ chân dung bà Thu Giang - vợ của họa sĩ vào năm 1992, bằng chất liệu chì và phấn màu trên giấy.

Nguyễn Tư Nghiêm (1922-2016) quê tại Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Năm 19 tuổi, ông thi đỗ vào Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khoá 15, học cùng họa sĩ Bùi Xuân Phái. Ông có nhiều thể nghiệm, tìm tòi chất liệu sơn mài, tạo nên thay đổi cho sự phát triển sơn mài truyền thống nước nhà. Hoạ sĩ được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt một năm 1996.

Khu vực trưng bày 11 tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh, phần lớn là tranh vẽ chân dung phụ nữ và trẻ em.

Danh họa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) quê Hà Tĩnh, là một trong những họa sĩ tiêu biểu cho nền hội họa Đông Dương, người tiên phong nghệ thuật tranh lụa Việt Nam. Ông bắt đầu vẽ ở tuổi 33 khi trở thành học viên khóa đầu tiên của trường Mỹ thuật Đông Dương. Năm 1929, Nguyễn Phan Chánh có tác phẩm trưng bày trong sự kiện Triển lãm Nghệ thuật Thuộc địa (Salon de l'art colonial), Paris, đánh dấu mốc trọng trong sự nghiệp.

Nguyễn Phan Chánh để lại trên 170 bức, trong đó có những tranh nổi tiếng như Chơi ô ăn quan, Tiên Dung và Chử Đồng Tử, Sau giờ trực chiến.Những cô thợ may là bức duy nhất cán mốc triệu USD của họa sĩ, với giá 1,39 triệu USD (35 tỷ đồng) trên sàn Christie’s tháng 12/2020.

Cô Mơ (dân tộc Mông) họa sĩ Nguyễn Tiến Chung vẽ năm 1963 bằng chất liệu sơn dầu.

Họa sĩ Nguyễn Tiến Chung (1914-1976) được nhận xét là tài năng xuất sắc của hội họa hiện đại Việt Nam thế kỷ 20, với phong cách vẽ đậm nét phương Đông, giàu tinh thần dân tộc. Ông từng tốt nghiệp trường Mỹ thuật Đông Dương khóa 11 (1935-1940), cùng thời danh họa như Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn. Ông có thể vẽ trên nhiều chất liệu từ bột màu, mực nho tới sơn dầu, sơn mài, lụa, khắc gỗ.