Một khoảng cách tưởng như rất ngắn giữa biển và bờ, giữa chuyến đi và điểm trở về, giữa một ngày vui và một thảm kịch không ai có thể hình dung. Nhưng chính trong khoảng cách ngắn ngủi ấy, 15 con người đã mãi mãi không thể trở về với gia đình.
Chiều 11/7/2026, chiếc ca nô Ocean Pearl Island chở 32 du khách Ấn Độ cùng 4 người Việt Nam rời Hòn Mây Rút Ngoài để trở về cảng quốc tế An Thới sau một chuyến tham quan biển đảo Phú Quốc. Có lẽ khi bước lên con tàu ấy, không ai nghĩ rằng đó sẽ là những khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời mình. Họ đến Việt Nam với mong muốn có những ngày nghỉ đẹp, những bức ảnh đẹp, những kỷ niệm đẹp bên gia đình và bạn bè. Nhưng biển đã không cho họ một cái kết như mong đợi.
.jpg)
Sóng lớn, gió mạnh xuất hiện. Chiếc ca nô bị lật giữa biển. 36 con người rơi vào một cuộc chiến sinh tử chỉ tính bằng từng phút, từng giây. Lực lượng cứu hộ đã nhanh chóng có mặt. Quân đội, công an, biên phòng, cảnh sát biển, hải quân, y tế cùng nhiều lực lượng khác đã chạy đua với thời gian để cứu người. Toàn bộ nạn nhân được đưa vào bờ, nhưng phép màu đã không đến với tất cả: 15 du khách Ấn Độ đã ra đi, 13 người đàn ông và 2 người phụ nữ.
Nhưng họ không chỉ là những con số trong một bản tin tai nạn. Họ là những người cha, người mẹ, người con, người anh, người chị. Họ có những gia đình đang chờ một ngày đoàn tụ, có những người thân đang mong nghe một cuộc điện thoại báo tin bình an. Họ rời quê hương để đi tìm một hành trình đáng nhớ, nhưng cuối cùng lại trở về trong một chuyến bay đau thương.
Nỗi đau của những người đọc tin từ xa như chúng ta chỉ là sự bàng hoàng, xót xa. Nhưng nỗi đau của những gia đình mất đi người thân chắc chắn lớn hơn hàng trăm, hàng nghìn lần. Bởi với họ, đây không phải là một vụ tai nạn trên mặt báo. Đây là một khoảng trống không gì có thể lấp đầy trong phần đời còn lại.
Và chính vì những sinh mạng ấy, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở sự thương tiếc.
Sau mỗi vụ tai nạn đường thủy nghiêm trọng, người ta thường nhắc đến những nguyên nhân quen thuộc: thời tiết bất thường, sóng lớn, gió mạnh hoặc sai sót của người điều khiển phương tiện. Những yếu tố đó chắc chắn cần được điều tra, làm rõ. Nếu có cá nhân hay tổ chức vi phạm, pháp luật phải xử lý nghiêm minh.
Nhưng một xã hội nghiêm túc về an toàn không thể chỉ dừng lại ở câu trả lời “do thời tiết”. Bởi biển luôn có sóng. Trời luôn có những cơn giông bất ngờ. Đó là thực tế mà bất kỳ quốc gia nào phát triển du lịch biển cũng phải đối mặt. Điều khác biệt nằm ở chỗ: khi điều bất lợi xảy ra, hệ thống an toàn có đủ khả năng bảo vệ con người hay không?
Một chiếc tàu, một chiếc ca nô chở khách không thể chỉ được đánh giá bằng việc nó vận hành tốt khi biển yên sóng lặng. Nó phải được đánh giá bằng câu hỏi khó hơn: nếu phương tiện gặp sự cố, hành khách có cơ hội sống sót bao nhiêu?
Một vấn đề đặc biệt cần được làm rõ sau vụ việc ở Phú Quốc là thiết kế của các phương tiện chở khách du lịch. Chiếc ca nô gặp nạn được biết là loại có không gian cabin kín. Thiết kế này mang lại sự tiện nghi cho hành khách: tránh nắng, tránh mưa, giảm tác động của sóng nước.
Nhưng trong lĩnh vực an toàn, mọi thiết kế đều phải được đặt trong tình huống xấu nhất.
Nếu một phương tiện bị lật úp giữa biển, hành khách thoát ra bằng cách nào? Những kết cấu bao che, cửa kính, không gian kín bên trong có ảnh hưởng đến khả năng thoát hiểm hay không? Lực lượng cứu hộ có thể tiếp cận nạn nhân nhanh chóng như thế nào?
Đó không phải là những câu hỏi chỉ xuất hiện sau thảm họa. Đó phải là những câu hỏi được đặt ra ngay từ khi thiết kế, đăng kiểm và cấp phép hoạt động.
Một phương tiện an toàn không chỉ là phương tiện chạy được.
Một phương tiện an toàn phải là phương tiện cho con người cơ hội sống sót khi điều tồi tệ nhất xảy ra.
Câu hỏi ấy càng trở nên day dứt khi nhìn lại vụ lật tàu Vịnh Xanh 58 trên vịnh Hạ Long năm 2025 khiến 39 người thiệt mạng. Hai vụ việc xảy ra ở hai địa điểm khác nhau, nguyên nhân cụ thể vẫn cần chờ kết luận chính thức. Không nên vội vàng quy kết một cá nhân hay một yếu tố kỹ thuật khi chưa có đầy đủ bằng chứng.
Nhưng hai thảm kịch trong lĩnh vực du lịch đường thủy đặt ra một câu hỏi không thể né tránh: Chúng ta đã thực sự xây dựng một hệ thống an toàn đủ mạnh để bảo vệ du khách hay chưa?
Ở những quốc gia có ngành du lịch phát triển, người ta không chỉ quan tâm phương tiện có đẹp, có hiện đại, có tiện nghi hay không. Điều họ quan tâm hàng đầu là khi xảy ra tình huống xấu nhất, con người được bảo vệ như thế nào.
Văn hóa an toàn không được xây dựng sau thảm họa. Nó phải được xây dựng trước khi thảm họa xảy ra.
Không có quốc gia nào miễn nhiễm với tai nạn. Nhưng những quốc gia có hệ thống quản lý tốt luôn cố gắng tạo ra nhiều lớp bảo vệ: tiêu chuẩn thiết kế nghiêm ngặt, kiểm tra thường xuyên, đào tạo chuyên nghiệp, quy trình cứu hộ rõ ràng và một tư duy luôn đặt câu hỏi: “Nếu điều tồi tệ nhất xảy ra thì sao?”
Sau vụ việc ở Phú Quốc, câu hỏi lớn nhất không chỉ là: Ai là người cầm lái?
Câu hỏi lớn hơn là: Ai chịu trách nhiệm để một phương tiện chở hàng chục con người được phép đưa khách ra biển?
Nếu thuyền trưởng có sai phạm, pháp luật phải xử lý. Nếu doanh nghiệp có vi phạm trong quá trình khai thác, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm. Nhưng nếu tồn tại những lỗ hổng trong tiêu chuẩn an toàn, trong kiểm tra, giám sát và quản lý, thì đó là trách nhiệm của cả hệ thống quản lý nhà nước.
Không phải để tìm một người làm nơi trút giận. LMà để tìm ra những lỗ hổng đã khiến bi kịch có thể xảy ra.
Một xã hội pháp quyền không cần những cuộc kết tội vội vàng. Nhưng một xã hội văn minh cũng không thể chấp nhận việc sau mỗi thảm họa chỉ có những lời hứa “rút kinh nghiệm”. Rút kinh nghiệm là cần thiết. Nhưng sinh mạng con người không thể là cái giá để đổi lấy những bài học lặp đi lặp lại.
Một nền quản trị tốt không được đo bằng tốc độ xử lý sau tai nạn. Nó được đo bằng khả năng ngăn tai nạn xảy ra.
Lần này, những người gặp nạn là du khách quốc tế. Điều đó khiến trách nhiệm càng lớn hơn. Một đất nước muốn trở thành điểm đến hấp dẫn không thể chỉ có cảnh đẹp, những khu nghỉ dưỡng sang trọng hay những chiến dịch quảng bá lớn. Điều quan trọng nhất mà du khách cần khi đặt chân đến một quốc gia xa lạ là niềm tin rằng mạng sống của họ được tôn trọng và bảo vệ.
Một vụ tai nạn có thể xảy ra trong vài phút. Nhưng để xây dựng lại niềm tin có thể mất nhiều năm.
Trước mọi tranh luận về trách nhiệm, xin hãy nhớ rằng trung tâm của thảm kịch này vẫn là con người.
Xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất tới gia đình, người thân của 15 du khách Ấn Độ đã tử nạn trong chuyến đi định mệnh ấy. Không có lời nào đủ để xoa dịu nỗi đau khi một người thân yêu ra đi quá đột ngột. Xin cầu mong những người đã mất được yên nghỉ. Mong những người sống sót sớm hồi phục sức khỏe và vượt qua những ám ảnh của ngày hôm đó. Và mong rằng từ mất mát quá lớn này, sẽ có những thay đổi thực sự. Bởi cuối cùng, giá trị của một ngành du lịch không nằm ở việc đón được bao nhiêu triệu du khách, mà nằm ở việc mỗi người trong số họ có thể trở về nhà an toàn hay không.
Biển có thể nổi giận. Nhưng trách nhiệm của con người là phải biết cách bảo vệ con người trước cơn giận của biển.
Đừng để thêm một gia đình nào nữa phải chờ đợi một người thân trở về… trong một chuyến đi mà đáng lẽ chỉ có niềm vui.
